Waarom mijn favoriete boek letterlijk uit elkaar valt
“Wat je uit een verhaal haalt, hangt niet alleen af van de tekst, maar ook van wie je bent op dat moment.”
Laatst had ik weer zo’n moment waarop ik dacht: oké, dit is écht gênant. Ik pakte een boek erbij – of eigenlijk: wat er nog van over is. De kaft is gescheurd en op sommige plekken gerepareerd met plakband dat inmiddels een beetje vergeelt. De rug is zo vaak dubbelgevouwen dat het boek uit zichzelf openvalt op bepaalde pagina’s. Binnenin zitten vlekken waarvan ik vermoed dat ze ooit begonnen zijn als chocola, thee en misschien zelfs een kaaskoekje.
Tussen de pagina’s vind ik altijd van alles terug: oude bonnetjes van een supermarkt in Frankrijk, zandkorrels van een vakantie die ik alweer vergeten ben en soms een gedroogd bloemetje waarvan ik geen idee meer heb waarom ik het ooit bewaarde. En toch lees ik het opnieuw. En opnieuw. En… nou ja, je snapt het. Ik heb dit boek letterlijk stukgelezen.
En toen vroeg ik me af: waarom doe ik dit eigenlijk? Waarom lees ik sommige boeken vaker dan goed is voor hun fysieke gezondheid? Herken je dat? Want blijkbaar ben ik niet de enige. Herlezen is best normaal en er zijn verrassend veel redenen waarom we dat doen.
Rust en voorspelbaarheid
Eén reden is dat herlezen rust geeft. Psychologisch onderzoek laat zien dat vertrouwde verhalen helpen bij ontspanning en emotionele regulatie. Je wéét wat er komt, je hoeft niet alert te zijn, er zijn geen verrassingen. Dat geeft je brein rust. In de literatuur wordt herlezen zelfs omschreven als een soort emotionele “veilig zone”.
Je ontdekt steeds weer iets nieuws
Bij de eerste lezing ben je nog bezig met het plot. De tweede (of derde, of tiende…) keer zie je ineens subtiele hints, thema’s of verbanden die je eerder gemist hebt. C.S. Lewis schreef ooit dat een boek dat rijk genoeg is om te herlezen, bij elke lezing een beetje met je meegroeit. Wat je uit een verhaal haalt, hangt niet alleen af van de tekst, maar ook van wie je bent op dat moment.
Je leest jezelf verder
Mensen veranderen voortdurend en daarmee verandert ook hoe we verhalen ervaren. Wat je op 20-jarige leeftijd uit een boek haalt, kan compleet anders zijn dan wat je op 35-jarige leeftijd raakt. Herlezen laat zien hoe je zelf bent veranderd en kan nieuwe inzichten geven. Psychologen noemen dit de end-of-history illusion: we denken dat we hetzelfde blijven, maar in werkelijkheid ontwikkelen we continu. Herlezen maakt die ontwikkeling zichtbaar.
Wat we daarvan kunnen leren voor online leren
Dit principe geldt niet alleen voor boeken. Juist bij online leren gebeurt het vaak dat een module één keer wordt gevolgd en vervolgens als ‘afgerond’ wordt beschouwd. Maar wat als leren meer kon zijn als lezen? Door een training opnieuw te bekijken, ontdek je soms nieuwe dingen, simpelweg omdat jij veranderd bent. Net als bij een goed boek kan herhalen zorgen voor verdieping en meer begrip. Kijk dus gerust eens in je LMS en herhaal een training die je vorig jaar hebt afgerond — wie weet wat je deze keer ontdekt.
Zo veel te lezen, zo weinig tijd
Mijn boekenkast staat vol verhalen die ik nog wil lezen. Stapels zelfs. En toch betrap ik mezelf er steeds weer op dat mijn hand, onderweg naar een nieuw boek, ineens afbuigt naar een oude bekende. Soms bewust, soms gewoon omdat ik behoefte heb aan iets vertrouwds. Ik hoop dan altijd dat het boek het nog een rondje overleeft. En dat ik, tussen de gekreukte bladzijden en vergeten bonnetjes, opnieuw iets vind dat ik eerder over het hoofd zag. Een gedachte, een zin, een gedroogd bloemetje… of gewoon een nieuw inzicht dat precies op het juiste moment binnenkomt. Oude vrienden mogen dan vertrouwd zijn, maar ze hebben nog verrassend vaak iets nieuws te vertellen. En dat maakt elke reread de moeite waard.
